De tandenpoets ceremonie (en andere rituelen)

‘Zingen? Ik weet niet of dit iets voor mij is.. Wat zing ik eigenlijk?’
‘Een kaarsje of wierook branden? Waarom zou ik dat doen?’
‘Buigen? Nee, dat doe ik echt niet!’

De eerste keer dat ik op retraite ging, was dat een boeddhistische retraite. Het sprak me aan omdat het voor jongeren was en ik ging ook omdat ik op retraite wilde en die periode me toevallig gewoon goed uitkwam. Ik wilde graag meer leren over meditatie en ik was nieuwsgierig naar hoe het zou zijn om op retraite te gaan. Ik was niet per se op zoek naar iets boeddhistisch maar dat kwam nou eenmaal zo uit.

Ik had totaal niet stil gestaan bij eventuele rituelen die er bij kwamen kijken.

Mantra’s zingen, teksten opzeggen, buigingen, kaarsen opsteken; al die dingen had ik nog nooit gedaan. Het wekte nogal wat weerstand bij me op. Waarom zou ik hier aan mee doen? Wat is het nut van deze rituelen? Heeft dit een toegevoegde waarde voor het mediteren? Een toegevoegde waarde voor het samenzijn?

Mijn ouders hebben me nuchter opgevoed, zonder religieuze invloeden. Ik ben gewend om, net als in de wetenschap, vragen te stellen en niet blind te vertrouwen op dingen. Hoe kon ik dat dan samen laten gaan met rituelen?

Rituelen zijn toch zweverig en vaag?

Tja. Is dat zo? Wat is eigenlijk precies een ritueel? Er zijn meerdere definities over te vinden. Vaak maken we een associatie met een religie. We denken aan ceremonies en speciale betekenissen. Maar als je die associatie achterwegen laat kun je zeggen dat het gaat om een vast patroon van handelingen.

Als je het zo bekijkt is het ook een ritueel om je tanden te poetsen voordat je gaat slapen.

Is het zweverig je tanden te poetsen voordat je gaat slapen?

Lijkt me niet.

Het verschil zit ‘m er natuurlijk in dat je weet waarom je je tanden poetst. Het dient een directe en concrete functie. Tandenpoetsen voor het slapengaan doe je om gaatjes te voorkomen. Dat voelt niet als een uitgebreide ceremonie (dat kun je er natuurlijk wel van maken als je dat leuk vindt. Kaarsjes aan, mooie jurk aan. Ik hou je niet tegen 😉).

Op het moment dat je weet waarom je iets doet, heeft het een toegevoegde waarde. Ik heb ’s ochtends een vast aantal dingen die ik doe. Opstaan, naar de wc gaan, tanden poetsen, koud douchen, mediteren/yoga, schrijven. Ik weet waarom ik al die dingen doe, alles heeft voor mij een functie en dat maakt het makkelijker om het vol te houden.

Dit is mijn ochtendritueel. Deze dingen helpen me om me in de juiste, rustig gefocuste staat te brengen waarmee ik graag m’n dag wil starten.

Doordat ik die handelingen zo vaak doe, maken mijn hersenen de associatie tussen die staat van zijn en die handelingen. De neurale paden in mijn hersenen versterken en de associatie wordt sterker. Het wordt makkelijker om s ochtends in die staat te komen, omdat m’n hersenen de link met die staat van zijn en handelingen al hebben gelegd.

Voor mij helpt het enorm om het ‘waarom’ te begrijpen. Om uitleg te krijgen. Om te begrijpen én ervaren, in plaats van blind te vertrouwen.

Zo werkte dat ook toen ik meer inzicht en uitleg kreeg over de boeddhistische rituelen. Ooit moet er iemand geweest zijn die die handelingen heeft bedacht. Waarom?

De wierook staat symbool voor zuiverheid en wijsheid. De kaars is een symbool van begrip en verlichting. Doorat je altijd start met een vaste openingschant, creeër je met elkaar een bepaalde sfeer. Als je daarna altijd oefeningen gaat doen (zoals zingen of mediteren) die je in een bepaalde staat van zijn brengen, link je die opening dus ook met die staat van zijn. Het is een beetje alsof je met elkaar alle neuzen dezelfde kant op zet.

Als je mantra’s zingt geef je je hersenen iets om op te focussen. Daarbij kunnen de trillingen van de klanken ook bijdragen aan een bepaalde staat van zijn. Misschien klinkt dat toch te zweverig voor je en dat is prima. Persoonlijk vind ik gezamenlijk mantra’s zingen één van de fijnste dingen van de retraites. Samen zingen geeft een gevoel van saamhorigheid. Je hoeft niet te praten, je bent alleen en toch samen.

En wat betreft het buigen, tja, daar ben ik nog niet helemaal uit. Ik leg hier zelf de associatie met dankbaarheid en overgave. Als ik buig voor iets, dan buig ik niet voor een persoon. Ik denk heel sterk aan iets waar ik dankbaar voor ben, iets wat ik zo belangrijk vind, dat ik het zie als iets groters dan ikzelf. Iets waar ik me graag aan over wil geven. Liefde of diepgaande vriendschappen bijvoorbeeld.

Soms voel ik op die momenten ook veel dankbaarheid voor het samen zijn en de lessen die ik leer. Maar buigen doe ik alleen als dat op dat moment voor mij goed voelt, anders niet. En op m’n eigen manier.

Inmiddels kijk ik onwijs uit naar deze boeddhistische retraites. Los van de soms aanwezige twijfels over rituelen, vind ik het fijn om de tijd te nemen om de pauzeknop in te drukken. De tijd te nemen voor mezelf en anderen. Om te reflecteren, te oefenen hoe het is om belangeloos anderen te helpen, te luisteren, te accepteren, echt naar iemand te kijken en durven om zelf gezien te worden.

Ik vind die dingen op deze retraites, maar dat betekent niet dat ik dat niet ook op andere plekken kan vinden. Ik zie mezelf niet als boeddhist en dat zal niet snel veranderen. Ik wil mezelf niet bij één vaste groep scharen.

Afgeschrikt door de rituelen ben ik niet meer. Ik bekijk rituelen nu in een ruimere context, zoals gewoontes en tradities. Ik denk dat het belangrijk is om je open te stellen en zelf te ervaren wat een ritueel voor jou doet. Schrijf iets niet af voordat je het zelf probeert. Een beetje oncomfortabel voelen is oké, maar als het een te ver van je bed show is, neem dan een stapje terug.

Blijf kritisch en stel vragen als iets onduidelijk is. Waarom doe je iets wel of niet? Wat voor betekenis geef je zelf aan een ritueel? Past dit op dit moment bij jou of niet?

Terwijl ik dit schrijf is het Anthony’s verjaardag. Ik bedenk me dat we straks taart gaan eten en dat Anthony dan een wens mag doen voordat hij de kaarsjes uitblaast. Ook dát is eigenlijk een ritueel.

En is dat vaag en zweverig?

Misschien.

Maar zeg nou zelf, een ritueel dat gepaard gaat met taart..
Daar zeg je toch geen nee tegen? 😉

#monkeymindmonday

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s